تعامل در نظام های بازیابی اطلاعات

برای نظر دادن اولین باش!
منتشرشده در سایر مقالات
22 آذر
تعامل در نظام های بازیابی اطلاعات

نظام های بازیابی اطلاعات و بحث تعامل:

نظام های بازیابی اطلاعات با هدف فراهم آوردن زمینه لازم برای پاسخگویی به جستجوهای کاربر از طریق ارجاع به مدارک مربوط، طراحی می گردند. در چنین محیطی، مجموعه ای از مدارک مانند کتاب ها، مقاله ها، گزارش های تحقیقاتی و ... به اضافه گروهی از کاربران وجود دارد (مهراد و کلینی، 1386). ارزیابی نظام های بازیابی اطلاعات و نیز ارزیابی فناوری اطلاعات پیشرفته به طور قابل توجهی به یکدیگر وابسته اند. به لحاظ تاریخی، پژوهش در نظام های بازیابی اطلاعات در دهه 1950 و 1960 به عنوان گروهی از نظام های پردازشی، آغاز شد. به دلیل تجانس های موجود میان علوم رایانه و فناوری های ارتباطی، مسئله تعامل در دهه 1970 وارد حوزه بازیابی اطلاعات شد (Spink and Goodrum, 1996).

امروزه بحث تعامل میان کاربران و نظام های بازیابی اطلاعات، به منزله نشان اصلی فرآیند بازیابی اطلاعات قلمداد می شود. بحث تعامل چنان در مباحث عملیاتی بازیابی اطلاعات جایگاه خود را تثبیت کرده و تبدیل به جزء جدایی ناپذیر آن شده است که بحث بازیابی اطلاعات بدون در نظر گرفتن مسئله تعامل، غیرممکن و فاقد اعتبار است. بنابراین، نه تنها فناوری به تنهایی، تعامل انسان و نظام (انسان و فناوری یا انسان و رایانه) نیز جنبه مهم و حیاتی فرآیند بازیابی اطلاعات و به تبع آن کتابخانه های دیجیتالی است  (

از اواسط قرن بیستم، بیشتر تلاش ها در زمینه ارتقاء بازیابی اطلاعات، بر روی روش های تطابق متون با بازنمون های پرسش متمرکز شدند. اما در چند سال اخیر، پژوهشگران توجه خود را بیشتر معطوف نقش کاربر در بازیابی اطلاعات نموده اند. انگاره بنیادی در این تلاش ها بر این است که بدون داشتن دانشی از چگونگی تعامل کاربران با نظام های بازیابی اطلاعات، نمی توان به طراحی نظام های کارآمد بازیابی اطلاعات پرداخت. این حوزه پژوهشی که کاربر را در بطن کنکاش مستقیم با نظام های بازیابی اطلاعات مورد مطالعه قرار می دهد، "ارزیابی تعاملی اطلاعات" نامیده شده است (Belkin, 1996)

تعامل در بازیابی اطلاعات یک الگوی پژوهشی نویدبخش است که تاکید آن بر ماهیت تعاملی جستجوی اطلاعات است. این نگاه، موضوعاتی چون راهبردهای جستجو و تولید و استفاده از واژه های جستجو و انجام جستجوهای موفق توسط کاربرانی با مشکلات جستجوی یکسان را دنبال می کند. روش هایی که جهت مطالعه در این حوزه به کار گرفته می شوند شامل پایش کاربر در محیط طبیعی، تجزیه و تحلیل گفتگو میان کاربر و نظام، و تجزیه و تحلیل سایر قراردادهاست.

در واقع تعامل موضوعی پیچیده و نحوه برخورد با آن نیز مسئله ای ابهام آفرین است. افزون بر این، در کنار عامل انسانی، عوامل موثر دیگری نیز بر پیچیدگی تعامل افزوده اند. نکته قابل توجه این است که در بسیاری از طرح های کتابخان های دیجیتال، مسئولان بر روی مسائل فناورانه و چالش های محاسباتی تمرکز کرده و از موضوع اصلی که هدف تمامی این تلاش هاست و آن همانا تسهیل استفاده کاربر نهایی از پایگاه اطلاعاتی جهت رفع نیاز اطلاعاتی است، غافل مانده اند.

بنابراین، کمبود دانش در مورد تعامل و همچنین نیاز به ارتقاء این دانش و نقش تعیین کننده آن در بازیابی اطلاعات همواره محسوس و ملموس است. آنچه که امروزه نیاز واقعی بازیابی اطلاعات است، همگرایی هرچه بیشتر رویه های کاربرمدار با رویه های نظام مدار است.

با وجود حجم روز افزون پژوهش ها در حوزه تعاملات کاربران و سنجش و ارزیابی این تعاملات، به نظر می رسد پژوهش در حوزه جنبه های انسانی یا شناختی کاربر (مدلسازی کاربر) بازیابی اطلاعات، هنوز در ابتدای راه قرار دارد. هر چند در سال های اخیر بسیاری از مدل های نظری تعاملی بازیابی اطلاعات پا به عرصه گذاشته اند، ضروری است که در عرصه تجربه و عمل مورد آزمون قرار گیرند. پژوهشگران به دنبال بررسی پیش زمینه های جستجوهای کاربران و ارزیابی این جستجوها از دیدگاه آنان هستند تا بتوانند به عناصر کلیدی موجود در جستجوهای مشابه کاربران در نظام های بازیابی اطلاعات دست یابند.

 

منابع: 

صدوقی، فرحناز؛ ولی نژاد، علی؛ وکیلی مفرد، حسین؛ حسن زاده، حافظ محمد؛ بورقی حمید (1390). "تعامل در بازیابی اطلاعات و واکاوی مدل های آن". پردازش و مدیریت اطلاعات، ص 129-155

مهراد، جعفر؛ کلینی، سارا ( 1386). "بررسی مدل فضای برداری در بازیابی اطلاعات". کتابداری و اطلاع رسانی، 

Belkin, N. J. 1996. Intelligent information retrieval: Whose intelligence? In ISI '96: Proceedings of the Fifth International Symposium for Information Science, 25-31. Konstanz: Universtaetsverlag Konstanz.

Spink, A., and A. Goodrum. 1996. A study of search intermediary working notes: implication for IR system design. Information Processing Management 32 (6): 681-690.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تهران ، خ کارگر شمالی ، کوچه اشراقی ، خیابان هئیت ، ساختمان گرد آفرید، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس تهران، پ 15 شماره تماس : 02166582371

درباره ما

امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات در امر یادگیری و یاد دهی یکی از ضرورت های انکارناپذیر است. کاربست فناوری در یادگیری و یاددهی در سطوح مختلف صورت می پذیرد. در آینده کسانی موفق خواهند بود که یاد بگیرند، چگونه یاد بگیرند. روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات به عبارت دقیق تر فناوری های دانش کاربست آنها در فضاهای یادگیری را اجتناب ناپذیر نموده است. ادامه ..

آمار بازدید

امروز23
دیروز149
این هفته438
این ماه4195
مجموع120511

6
آنلاین
سه شنبه, 06 فروردين 1398 04:41
توسعه یافته توسط مارال وب