هوش هیجانی چیست؟

18 مرداد
هوش هیجانی چیست؟

 

تعاريف هوش هيجاني 

در مورد هوش هيجاني تعاريف مختلفي وجـود دارد كـه ازجمله مي توان به تعاريف زير اشاره نمود: 

دكتر دانيل گلمن هوش هيجاني را شامل تواناييهـاي ي مي داند كه شخص بتواند انگيـزه اش را حفـظ نمـوده و درمقابـل مـشكلات و استيـصال اسـتقامت كـرده در شـرايط بحراني و تكان شها خود را كنترل و خونسردي اش را حفظنمايد و با ديگران همدلي كـرده و اميـدوار باشـد. 

دكتر پيتر سالووي و دكتر جان ماير اظهار م يدارند كههوش هيجاني توانايي درك هيجانها و عواطف ب ه منظـوردستيابي به ايجاد هيجانهايي است كـه ضـمن كمـك بـهتفكر بهتر بتواند منجر به شناخت هيجانها و عواطـف نيـزگردد.  

از نظر دكتر ريـون بـارون هـوش هيجـاني، آرايـشي ازاستعدادهاي غيرشناخت ي، قابليتها و مهارتهايي است كهتوانايي فرد در سازگاري با شرايط و فـشارهاي محيطـي راافزايش  ميدهد. (اكبرزاده، 1383)

ليزا گاردنر هوش هيجاني را توانايي فرد در شناسايي وابراز  هيجانها در خود و ديگران  ميداند.

از نظر دكتر ديويد كارسو هـوش هيجـاني ضـد هـوشنيست. به عبارتي نشانه برتري احـساس بـه عقـل نيـست؛ بلكه هوش هيجاني نقطـه تلاقـي احـساس و عقـل اسـت.(كياروچي، فورگاس، ميير، 1383)

مفهوم هوش هيجاني نشان ميدهد كه چرا دو نفـر بـابهره هوشي يكسان ممكن است درجات بسيار متفـاوت  موفقيت در زندگي دست يابند و عنصر بنيادين از رفتـارانسان است كه جدا و  متفاوت از بهره هوشي عمل ميكند. تحقيقات نشان ميدهد كه از مجموع موفقيت‌هاي زندگی،20% به  بهره‌هوشي و 80 % به هوش هيجاني بستگي دارد.  تفاوت جنسيت در هوش هيجاني مؤثر است. مطالعاتي‌ كه استين بر روي 4500 نفر مـرد و 3200 نفـر زن انجـام داد، مشخص شد كه زنان امتياز بيشتري نسبت به مـردان از نظر همدلي و مسؤليت اجتماعي كسب كردند درحالي كه مردان نسبت به زنان تحمـل بيـشتري در مقابـل فشار رواني از خود نشان مـيدهنـد و از اعتمـاد بـه نفـس بيشتري برخوردارند. به عبارتي ديگر از نظر هوش هيجاني زنان و مردان يكـسانند، ولـي هريـك در بعـضي زمينـه ها قوي تر عمل مي كنند. (آقايار، شريفي درآمدي، 1386)    

ابعاد هوش هيجاني  

الف. دكتر مـاير، سـالووي و كارسـو در سـال 1990 بـراي هوش هيجاني چهاربعد تشخيص داده اند كه عبارت اند از:

 

  1. شناسايي هيجان در خود و ديگران ضروري ترين توانايي مرتبط با هوش هيجاني اين است كه از  هيجــانهــا و احــساسات خــود آگــاه باشــيد. توانــايي خودآگاهي به مديران اجازه ميدهد تا نقاط قوت و ضـعف خود را بشناسند و به طور شـهودي و از راه درك مـستقيم ديگران را تحت تأثير قرار دهند.  

 

  1. كاربرد  هيجانها توانايي استفاده از هيجـان ها در كمـك بـه كـسب نتـايج مطلوب، حل مسائل و اسـتفاده از فرصـتهاسـت و شـامل همدلي و بينش سازماني است. مديراني كه از اين توانـايي برخوردارند، هيجانهـا و احـساسهـاي ديگـران را بيـشتردرك ميكنند و دقيقاً ميدانند كه گفتـار و كردارشـان بـرديگران چه تأثيري  ميگذارد.  

 

  1. توانايي درك و فهم هيجانها توانايي درك هيجانهاي پيچيده و آگـاهي از علـل آنهـا وچگونگي تغيير هيجانها از يك حالـت بـه حالـت ديگـر رادرك هيجانهـا مـينامنـد. مـديراني كـه از ايـن توانـايي برخوردارند، به راحتي متوجـه مـيشـوند كـه چـه چيـزي موجب برانگيختن و يا عدم بـرانگيختن افـراد يـا گـرو ههـا مــي شــود و  مــيتواننــد همكــاري بهتــري را بــا ديگــران برنامه ريزي كنند.  

 

    4.مديريت هيجان ها توانايي كنترل و اداره كردن هيجانهـا در خـود و ديگـراناست. مديريت هيجانها به مديران اين امكان را                      مـيدهـدكه بدخلقي و روحيه بد را به محيط كاري وارد نكنند. 

 

 

ب. دكتردانيل گلمن و بوياتزيس وري در سـال 1999 هوش هيجاني را مشتمل بر چهار بعد دانستند كه دو بعـدآن در رابطه با تعامل فـرد بـا خـودش (درون فـردی) و دو بعد ديگر در رابطه با نحوه برخورد فـرد بـا ديگـران (بـرونفردی) به شرح زير مي باشد: 

  • خود آگاهي: شناختن هيجانهايي كه آن را احساس ميكنيم و دليلش را نيز ميدانيم. خودآگاهي آگاه بودن از حالت رواني خود وتفكر ما درباره آن حالت است. هوش هيجاني با خودآگاهي آغاز ميشود كه ارتباط نزديكي با ارز شهـا، نقـاط قـوت وضعف شما دارد تا بتوانيد همزمان از طريق روش مناسب وسازنده احساسات خود را ابراز كنيد. خودآگاهي يعنـي آيـامدير ميتواند به طور صحيح احساسات خود را در هر زمانكه بروز  ميكند تشخيص دهد ؟  
  • خودمديريتي (خودگرداني):  تعادل هيجاني را خود مـديريتي مـينامنـد و يـك قابليـت زيربنايي است كه در كنترل رفتارهاي هيجاني نقش مهمي دارد. گاهي از خودمديريتي به معنـاي كنتـرل احـساسات، عواطف و تكانشها ياد ميكنند و عامل اصـلي در پـذيرش مسؤليت اعمالي است كـه انجـام مـيدهـيم. مـديريت بـراحساس خودتان باعث ميشـود وقتـي بـا هيجـاني روبـرو مي شويد با انتخابي منطقي و دلايل كافي، رفتـاري صـحيح در پيش بگيريد. خودمديريتي يعنـي آيـا مـدير مـيتوانـداحساسات خود را به سمت نتايج مثبت مديريت كند ؟ 
  •  آگاهي اجتماعي: توانايي همدردي با احساسات ديگـران و شـناخت ديـدگاه آنان ميباشد. همدلي دنيا را از دريچه چشم ديگران ديدن و وارد شدن به حـريم احـساس آنهـا مـيباشـد و نيازمنـد درك، شناخت و پاسخ مناسـب بـه هيجـانهـای ديگـران است. آگاهي اجتماعي يعني مدير ميتواند به طور صـحيح احساسات ديگران را هنگام رودررويي با آنها يا در حين كار با آنها تشخيص دهد ؟ 

 

  • مديريت رابطه (مهارت هایاجتماعي):  توانايي شناخت و همدلي با ديگران، برقراري ارتباط مـؤثر، گوش دادن عميق و تشريك مـساعي مـيباشـد. مـديريت رابطه يعني آيا مدير ميتواند رابطه خود بـا ديگـران را بـه طور مؤثر و سازندهاي مديريت كند و به سمت نتايج مثبت هدايت كند ؟  

اين بعد مجموعه‌اي از چهار بعد ذكر شده ميباشد كـه به فرد كمك ميكند كه به طور مثبت و مستمر با ديگـران ارتباط برقرار كند.  

 

کاربردهای هوش هیجانی

بعضي از كاربردهـاي هـوش هيجـاني در محـيط كـارعبارت اند از: 

 

توسعه شغلي (بهبودكار راهه): اگر معيارهايي براي شناخت كاركنـان يـا خودتـان داشـته باشيد، مـيتوانيـد مـسيرهاي شـغلي كاركنـان را هماننـد رعايت بهداشت رواني در نظر بگيريد.

توسعه (بهسازي) مديريت:  مديراني كـه فقـط بـر مهـارتهـای فنـي خودشـان تكيـه مي كنند، مديريت نمـيكننـد بلكـه  صـرفا عهـده دار امـور هستند. بنابراين، شناخت و ارتقا هوش هيجـاني مـيتوانـدمنجر به توسعه روش هاي مديريتي خاص شود.  

اثربخشي گروه ها: گروه ها چيزي بيش از مجمـوع افـراد بـه صـورت انفـرادي هستند، به عبارتي نقش گروهها هـم‌افزايـي اسـت. هـوش هيجاني عاملي است كه باعـث حفـظ و پايـداري گـروههـا مي شود. 

 

 

 

منابع:

دکتر مجتبی طبری و  مهرناز قربانی." نقش هوش هیجانی بر شیوه تصمیم گیری مدیران ". فصلنامه مدیریت، سال ششم، زمستان 88.

 

 

تهران ، خ کارگر شمالی ، کوچه اشراقی ، خیابان هئیت ، ساختمان گرد آفرید، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس تهران، پ 15 شماره تماس : 02166582371

درباره ما

امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات در امر یادگیری و یاد دهی یکی از ضرورت های انکارناپذیر است. کاربست فناوری در یادگیری و یاددهی در سطوح مختلف صورت می پذیرد. در آینده کسانی موفق خواهند بود که یاد بگیرند، چگونه یاد بگیرند. روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات به عبارت دقیق تر فناوری های دانش کاربست آنها در فضاهای یادگیری را اجتناب ناپذیر نموده است. ادامه ..

آمار بازدید

امروز679
دیروز884
این هفته6979
این ماه6255
مجموع210834

14
آنلاین
یکشنبه, 17 آذر 1398 21:48
توسعه یافته توسط مارال وب