ارزیابی اقتصادی چیست؟

برای نظر دادن اولین باش!
27 دی
ارزیابی اقتصادی چیست؟

ارزيابي اقتصادي ( evaluation Economic ) عبارت است از تحليل تطبيقي راهكارهاي مختلف انجام يك فعاليت، مداخله يا برنامه بر حسب هزينه ها و پيامدهاي آن. هر فرايند منطقي تصميم گيري شامل تعيين مزايا و معايب آن است . روش  هاي مقايسه اين مزايا و معايب بر حسب قانون تصميم گيري و چارچوب مورد استفاده براي تصميم گيري متفاوت است. در ارزيابي اقتصادي يك طرح در واقع براي تصميم گيري در مورد ميزان مطلوبيت، فرايند وزندهي به مزايا و معايب صورت مي پذيرد. اين شيوه ارزيابي به مقايسه هزينه ها و منافع گزينه هاي متفاوت در تصميم گيري مي پردازد به همين دليل اين شيوه، ابزاري كارآمد براي كمك به انتخاب خردمندانه از ميان پروژه  هاي موجود و اجراي بهينه ي آنهاست.

دليل اهميت ارزيابي اقتصادي آن است كه اين نوع ارزيابي اساساً ابزاري جهت تعيين وضيعت تخصيص مناسب منابع در موقعيت تصميم گيري و كاهش منابع است  .

هدف از ارزيابي اقتصادي، فراهم ساختن برآوردي از هزينه ها و منافع حاصل از هر پروژه در طول زمان براي تصميم گيران است و نتيجه آن ممكن است به ادامه پروژه به شكل موجود و بدون هرگونه اصلاح و يا ادامه پروژه با اصلاحات مورد انتظار و يا لغو پروژه منتهي شود. دلايل مختلفي براي انجام ارزيابي اقتصادي پروژه ها وجود دارد. اصولي ترين آنها به صورت كلي يا جزيي، بر اساس مفهوم كارايي اقتصادي قرار دارد . تعيين كارايي اقتصادي بستگي به ارزشگذاري تمام هزينه ها و منافع حاصل از يك پروژه با معيار پولي دارد . پروژه ها از نظر اقتصادي هنگامي كارايي لازم را دارند كه منافع حاصل از آنها با معيار پولي بيش از هزينه هاي آن باشد، و كارآمدترين پروژه آن است كه حداكثر تفاوت بين اين دو مقدار را داشته باشد .

روش های ارزشـــــيابي اقتـــــــــصادي (methods evaluation Economic )  متعددند و اشتباه در گزينش آنها در موقعيت هاي مختلف مي تواند زيان هاي قابل توجهي را به دنبال داشته باشد. مهمترين روشهاي ارزشيابي اقتصادي كه استفاده گسترده تري در عرصه هاي مختلف دارند عبارتند از:

  • تحليل هزينه (analysis Cost CA) روشي نظام مند براي ارزيابي اقتصادي است كه در آن همه هزينه هاي يك برنامه به تفكيك و با جزئيات كامل بر حسب واحد پول، جمع آوري، سازماندهي و تحليل مي شود.
  • تحليل هزينه – اثربخشي(CEA analysis effectiveness- Cost) اثربخشي معياري است براي سنجش ميزان موفقيت يك نظام در رسيدن به اهداف و پاسخگويي به توقعاتي كه از آن نظام مي رود و تحليل هزينه - اثربخشي، معياري براي اندازه گيري ميزان توانايي آن نظام در دستيابي به اهدافش، از نقطه نظر هزينه هاي متحمله مي باشد. در حقيقت اين شيوه، رسيدن به توليد يا خدمتي خاص با حداقل هزينه ممكن را مورد بررسي قرار ميدهد.
  • تحلیل مطلوبيت - هزينه  (Cost utility analysis CUA) شيوه اي براي سنجش ميزان موفقيت يك نظام در رسيدن به حداكثر اهداف در نظر گرفته شده و مطلوب ترين خدمات تعريف شده توسط سازمان است.
  • تحلیل سودمندي- هزينه (CBA Cost- benefit analysis) در اين روش همه هزينه ها و نتايج يك طرح يا برنامه اعم از منافع و خسارات بر مبناي واحد پول، مورد مقايسه قرار مي گيرد.

از ميان روشهاي فوق، روش تحليل هزينه به عنوان روش ارزشيابي جزيی (evaluation Partial ) شناخته مي شود چرا كه در آن مقايسه اي صورت نمي گيرد و صرفاً به هزينه هاي ناشي از يك مداخله يا تصميم خاص، نظر دارد. اما سه روش ديگر، ارزشيابي كامل(evaluation Full ) ناميده مي شوند چرا كه داراي چارچوب مقايسه اي براي لحاظ كردن هزينه و اثربخشي دو يا چند مداخله هستند.

براي ارزيابي دقيق اقتصادي هر پروژه يا سيستم، توجه به هر دو عنصر هزينه و سودمندي، ضروري است. تا پيش از اين تمركز اصلي كتابخانه ها در امر ارزيابي، بر هزينه ها بوده است، اما در ساليان اخير اين توجه به سمت سود و منفعت حاصل از خدمات كتابخانه ها براي كاربران و سنجش آنها معطوف شده است . از ميان روشهاي فوق با نگاه خاصي كه روش تحليل هزينه- سودمندي به هزينه ها و منافع دارد و براي مقايسه، هر دو را به صورت يكپارچه و با مقياسي واحد مورد مقايسه قرار مي دهد، جايگاه ويژه اي دارد.

در ميان رويكردهاي كمي به تصميم گيري، آنچه در سالهاي اخير عموميت يافته تحليل هزينه - سودمندي است كه به عنوان ابزاري كارآمد، با توسعه اطلاعات مفيد در مورد تأثيرات مطلوب و نامطلوب پروژه ها، براي محدود كردن دامنه انتخاب ها استفاده مي شود .از نظر بسياري از اقتصاددانان، تحليل هزينه - سودمندي به دليل ريشه اي كه اين روش در اقتصاد رفاه دارد مقبول ترين روش ارزشيابي اقتصادي محسوب مي شود.

 

 

منابع:

شهرزادی، لیلا؛ باب الحوائجی، فهیمه؛ اشرفی ریزی، حسن (1392). تحلیل هزینه-سودمندی: شاخصی برای ارزیابی اقتصادی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی. مدیریت اطلاعات سلامت. دوره دهم، شماره دوم، خرداد و تیر.

 

World Road Association (PIARC) in Iran. Eòconomic Evaluation Methods for Road Projects in PIARC Member Countries. Trans. Ghahremani, H. Tehran, Iran: Vice Chancellor for Research and Technology; 2004. [In Persian].

9. Anderson R. Systematic reviews of economic evaluations: utility or futility? Health Econ 2010;19(3): 350-64.

Zaza S, Briss PA, Harris KW. The Guide to Community Preventive Services: What Works to Promote Health?: What Works to Promote Health? Oxford, UK: Oxford University Press; 2005.

Mustafa H. Conflict of Multiple Interests in Cost-Benefit Analysis. International Journal of Public Sector Management 1994; 7(3): 16-26.

Weick E. Cost-Benefit Analysis and its Possible Application to the EARP Process" [Report]. Ottawa, Canada: Canadian Federal Environmental Assessment Review Office; 1993.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تهران ، خ کارگر شمالی ، کوچه اشراقی ، خیابان هئیت ، ساختمان گرد آفرید، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس تهران، پ 15 شماره تماس : 02166582371

درباره ما

امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات در امر یادگیری و یاد دهی یکی از ضرورت های انکارناپذیر است. کاربست فناوری در یادگیری و یاددهی در سطوح مختلف صورت می پذیرد. در آینده کسانی موفق خواهند بود که یاد بگیرند، چگونه یاد بگیرند. روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات به عبارت دقیق تر فناوری های دانش کاربست آنها در فضاهای یادگیری را اجتناب ناپذیر نموده است. ادامه ..

آمار بازدید

امروز177
دیروز283
این هفته2667
این ماه5254
مجموع66635

3
آنلاین
یکشنبه, 30 ارديبهشت 1397 13:38
توسعه یافته توسط مارال وب