مدل های مختلف طراحی یادگیری الکترونیکی

برای نظر دادن اولین باش!
منتشرشده در سایر مقالات
23 دی
مدل های مختلف طراحی یادگیری الکترونیکی

مدل هاي طراحی 

مدل ها کمک می کنند تا بتوان بر اساس آنها اطلاعات را آماده نمود، در واقع مدل ها به صورت تصویري بوده و مطالب زیادي را در خود نگه می دارند. در خصوص آموزش الکترونیکی مدل هاي زیادي از طرف دانشمندان مختلف ارائه شده است. 

 

مدل یادگیري تقاضاگراي MacDonald 

این مدل با همکاري دانشگاهیان و متخصصان بخش خصوصی در کانادا تدوین شده است. هدف اولیه این مدل تشویق دانشگاه ها به ایفاي نقش فعال در استفاده از فناوري در فرایند تدریس است. این مدل بر 3 تقاضاي مصرف کننده تاکید دارد: محتواي با کیفیت بالا، شیوه ارائه و خدمات. محتوي بایستی رقابتی، تحقیقی و معتبر باشند. شیوه ارائه، وب محور و به صورت الکترونیکی و باید از برنامه هاي استفاده شود که به تسهیل ارتباط کمک کند. با توجه به اینکه فناوري در یادگیري الکترونیکی عامل اساسی می باشد، اجراي این مدل، اهمیت سرمایه گذاري در زیر ساخت هاي فاوا (فناوري اطلاعات و ارتباطات) را مشخص می نماید. اما این مدل نشان داد که شبیه سازي آموزش سنتی در محیط برخط به هیچ عنوان موفق نیست و لزوم توجه به نیازهاي فراگیران و تغییرات مورد نیاز در روش هاي آموزشی در محیط برخط را مشخص ساخت. 

 

مدل p3 یا زنجیره افراد، فرایند، برونداد 

مدل p3 مدل جامعی از آموزش الکترونیکی ارائه داده و یک چارچوب مفهومی براي آشنایی بیشتر با آموزش الکترونیکی را فراهم می سازد. در این مدل تلاش می شود تا مراحل مختلف فرایند آموزش الکترونیکی مورد بررسی قرار گفته و نقش ها و مسئولی تهاي هر یک از افراد دخیل در فرایند به طور مفصل توضیح داده شود. تفکیک اجزاي یادگیري الکترونیکی به سه بخش افراد، فرایند و برونداد و توضیح هر بخش به صورت تفصیلی از مزایاي این مدل می باشد. مهم ترین ایراد این مدل این است که هدف نهایی آموزش را، تولید محتواي مورد نظر می اندد. این مدل براي نظریه هاي جدید یادگیري که به دنبال آن هستند، اهمیت چندانی قائل نمی شود. 

مدل هاي مبتنی بر اجتماعات یادگیري

  مدل اجتماع تحقیقی (Garrison (Community of Inquiry Model و Anderson درك عمیقی از ویژگی هاي یادگیري الکترونیکی و هدایت و راهنمایی براي تسهیل انتقادي و یادگیري عمیق از طریق استفاده از یادگیري الکترونیکی به آموزشگران ایجاد می کند. بر اساس نظر این افراد، مؤسسات آموزش عالی به تدریج در می ابندی که محتواي یک تجربه آموزشی به تنهایی تعیین کننده کیفیت یادگیري نیست. 

مدل اجتماع تحقیقی داراي سه عنصر کلیدي است که بایستی در برنامه ریزي و ارائه تجربه یادگیري الکترونیکی مورد توجه قرار گیرند. این سه عنصر عبارتند از: حضور شناختی، حضور اجتماعی و حضور تدریس. 

حضور شناختی (Cognitive Presence): میزان توانایی در ساخت و تثبیت معنی از طریق تعمق و بحث در یک اجتماع تحقیقی انتقادي. در واقع، حضور شناختی موقعیتی براي یادگیري و فکر سطح بالا می باشد. 

حضور اجتماعی (Social Presence): عبارت است از توانایی شرکت کنندگان در اجتماع تحقیقی، در نشان دادن خودشان از لحاظ اجتماعی و هیجانی، به صورت یک رد واقعی (یعنی نمایش کل شخصیت فرد). 

حضور تدریس (Teaching Presence): حضور تدریس به این صورت تعریف می شود: طراحی، تسهیل کردن و هدایت فرایندهاي شناختی و اجتماعی به منظور رسیدن به نتایج یادگیري که از نظر فردي معنی دار و از نظر آموزشی ارزشمند باشد. 

 

چارچوب یادگیري الکترونیکی Khan 

بر اساس این چارچوب، براي طراحی یک نظام آموزش و یادگیري الکترونیکی باید هشت گروه از عوامل آموزشی، فناوري ،طراحی، سازمانی، اخلاقی، مدیریتی، پشتیبانی منابع و ارزشیابی مورد توجه باشند. به طور خلاصه مواردي که در هر بخش باید مورد توجه قرار گیرند در زیر آمده است. 

  1. عوامل آموزشی (تحلیل محتوا، تحلیل مخاطبان، تحلیل اهداف، تحلیل رسانه، طراحی رهیافت، سازماندهی، روش ها و راهبردها)
  2. فناورانه (برنامه ریزي زیربنایی، سخت افزار، نرم افزار)
  3. طراحی رابط (طراحی سایت و صفحه، طراحی محتوا، طراحی دیاگرام، دسترس پذیري، آزمون قابلیت استفاده)
  4. ارزشیابی (ارزیابی فراگیران، ارزشیابی از محیط یادگیري و آموزش)
  5. مدیریت (تدوین محتواي یادگیري الکترونیکی، نگهداري محتواي یادگیري الکترونیکی، پشتیبانی منابع، پشتیبانی آنلاین، منابع)
  6. اخلاقی (نفوذ اجتماعی و سیاسی، تنوع فرهنگی، سوگیري، تنوع جغرافیایی، تنوع فراگیر، شکاف رقمی، آداب معاشرت، موضوعات حقوقی)
  7. سازمانی (امور مدیریتی، امور علمی، خدمات دانشجویی)
  8. پشتیبانی منابع

همان طور که ارائه دهنده این چارچوب بیان می کند، این چارچوب هر کدام از این هشت مرحله را به مراحل ریزتري تقسیم نموده و با طرح سؤالاتی در هر مرحله سعی در لحاظ نمودن موارد لازم در طراحی یک دوره الکترونیکی دارد. حسن این چارچوب این است که می توان اطمینان داشت که هیچ عامل مهمی فراموش یا حذف نمی گردد. ولی همان طور که مشخص است این چارچوب بیشتر شبیه یک دستورالعمل و لیستی از کارها می باشد و فاقد نکات لازم در طراحی یک نظام آموزش و یادگیري الکترونیکی می باشد. 

 

مدل مرجع ADDIE 

موسسه بین المللی برنامه ریزي آموزشی  (ADDEI: International Institute For Education Planning (IIEP)) مدل مرجعی را جهت طراحی آموزشی ارائه نموده است که شامل مراحل تحلیل (Analysis)، طراحی (Design)، تکوین (Develop)، اجرا (Implement) و ارزشیابی می باشد.   

  1. تحلیل: مرحله تحلیل شامل گام هاي تحلیل نیاز (نیاز سنجی)، تحلیل فراگیر و تحلیل هدف (کلی) آموزش است.
  2. طراحی: مرحله طراحی شامل گام هاي تعیین رفتار ورودي، تعیین اهداف رفتاري، توالی هدف هاي رفتاري، تعیین محتوي دوره، توالی محتوي دوره و تعیین رسانه و مواد آموزشی می باشد. در گام تعیین رفتار ورودي به تعیین صلاحیت ها و مهارت هاي پیش نیاز براي کسب مهارت تازه پرداخته می شود. در گام تعیین اهداف رفتاري یا آموزشی هدف هر یک از دروس و فصل ها بصورت جزئی و رفتاري بیان می شود. اهداف رفتاري یا آموزشی بیانگر رفتاري است که از فراگیر انتظار می رود در پایان آموزش از خود بروز دهد. گام توالی هدف هاي رفتاري گامی است که در آن اهداف رفتاري بیان شده در مرحله قبلی براساس روش هاي مختلف توالی (آسان به مشکل، کل به جزء و زمانی) مرتب می شوند. در گام تعیین محتوي براساس هدف هاي رفتاري و توالی آنها به تعیین محتوي دوره آموزشی می پردازیم. محتوي به شدت تحت تاثیر هدف و توالی آن قرار دارد و اهداف تعیین کننده محتوي خواهند بود. پس از مشخص کردن محتوا باید براساس روش هاي مختلف توالی محتوي که متاثر از توالی اهداف است، محتوي را سازمان داد. در گام تعیین رسانه و مواد آموزشی باید معین کرد جهت تحقیق اهداف رفتاري، نیاز به چه رسانه و مواد آموزشی داریم.
  3. تکوین: مرحله تکوین شامل گام هاي تهیه طرح درس، تعیین روش هاي ارایه محتوي، آماده سازي مواد آموزشی و تعیین زمان و مکان آموزش است. در گام تهیه طرح درس اقدامات و فعالیت هاي آموزشی که معلم در سال، ماه و روز باید انجام دهد مشخص می شود.گام دوم تکوین، تعیین روش هاي ارایه محتوي است در این گام روش هاي مختلف تدریس و ارایه محتوي که متناسب با اهداف و محتوي دوره باشد تعیین خواهد شد. جهت به کارگیري روش ارایه محتوي انتخاب شده نیاز به تهیه مواد آموزشی متناسب با آن روش ارایه محتوي داریم که این گام آماده سازي مواد آموزشی نام دارد. در گام تعیین زمان و مکان آموزش این نکته مورد توجه است که طول و مکان اجراي دوره آموزشی چه مدت و در کجا باشد؟
  1. اجرا: پس از طی مراحل تحلیل، طراحی و تکوین، برنامه آموزشی تهیه گردیده و اماده اجرا می باشد.
  2. ارزشیابی: مرحله ارزشیابی شامل 3 گام ارزشیابی تکوینی، پایانی، بازخورد و اصلاح است. ارزشیابی تکوینی، در حین اجراي آموزش صوت می گیرد و هدف از ان اصلاح مراحل و گام هاي آموزش است. ارزشیابی پایانی، در پایان آموزش صورت می گیرد و هدف آن اصلاح کل فرایند آموزش و میزان تحقق اهداف آموزش است. گام آخر ارزشیابی بازخورد و اصلاح است که در آن با توجه به بازخورد حاصل از نتایج ارزشیابی تکوینی و پایانی به اصلاح برنامه پرداخته می شود [3].

 

  مدل Schiffman و Shrill

در گام تعیین رفتار ورودي، به تعیین صلاحیت ها و مهارت هاي پیش نیاز براي کسب مهارت تازه پرداخته می شود. این گام در مدل هاي Shrill و Leshin ،Schiffman و Polook و Reigeluth بیان نشده است، ولی سایر مدل ها به این مرحله پرداخته اند که در مدل کمپ از آن با اصطلاح پیش آزمون یاد شده است. 

در گام تعیین اهداف رفتاري یا آموزشی، هدف هر یک از دروس و فصل ها به صورت جزئی و رفتاري بیان می شود. اهداف رفتاري یا آموزشی بیانگر رفتاري است که از فراگیر انتظار می رود و در پایان آموزش از خود بروز دهد. در تمام شش مدل مذکور بر این مرحله تأکید شده است و تنها در مدل Polook ،Leshin و Reigeluth از آن با نام تصریح فعالیت هاي یادگیري یاد شده است. 

در گام تعیین رسانه و مواد آموزشی، باید معین کرد براي تحقق اهداف رفتاري به چه رسانه و مواد آموزشی نیاز داریم. در مدل هاي Polook ،Leshin و Reigeluth و نیز Dick و Carey  ، این گام مورد نظر نبوده است. در سایر مدل ها این گام با عناوین مختلفی ذکر شده است ،Shrill و Schiffman آن را انتخاب رسانه، Gerlach و Ely انتخاب منابع، کرك و Gustafson تعیین رسانه و Kemp منابع آموزشی نامیده اند.

 

منابع:

  • شاعیدی، علی؛ صادق زاده، سید حسن (1391). "بررسی مدل های مختلف طراحی یادگیری الکترونیکی". مجله دانشگاهی یادگیری الکترونیکی، دوره 3، شماره 3.
  • Javidan Najad H, Sohali R. Electronic Education, Need for Organization in the 21st Century. Proceedings of the First International Conference on Information and Knowledge; 2003-2004 Des-Jan 30-1; Tehran. Tehran: AUT; 2003. [In Persian]
  • Atashak M. Theoretic Bases and Application Electronic Learning, Research and Planning in High Education. Proceedings of the Second International Conference on Electronic City; 2009 May 2425; Tehran. Tehran: Jahad Institute of Information and Communication Technology; 2009. p.135156. [In Persian]
  • MacDonald C, Stodel E, Farrers L, Breithaupt K, Gabriel M. The Demanded-Driven LearningModel: A Framework for Web-Based Learning. The Internet and Higher Education. 2001;4(1):930.Khan B. People, Process and Product Continuum in e-Learning: The e-Learning p3 Model. Education Technology. 2004;44(5):33-40.
  • Garrison D. Self-directed Learning and Distance Education. In: Moore MG, Anderson W, editors. Handbook of Distance Education. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum; 2003. P. 161-168.
  • Khan B. Managing e-Learning: Design, Delivery, Implementation, and Evaluation. Hershey, PA: Information Science Publishing. 2005. 424p. Aid Data. CORE SUPPORT IIEP 2003--- [Internet]. 2013 [2013 April 12]. Available from http://www.aiddata.org/project/show/19647947
  • Dick W, Carey L. The Systematic Design of Instruction. Glenview, Illinois: Scott, Foresman/Little, Brown Higher Education; 1990. 22p.
آخرین ویرایش در شنبه, 23 دی 1396 ساعت 07:59

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تهران ، خ کارگر شمالی ، کوچه اشراقی ، خیابان هئیت ، ساختمان گرد آفرید، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس تهران، پ 15 شماره تماس : 02166582371

درباره ما

امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات در امر یادگیری و یاد دهی یکی از ضرورت های انکارناپذیر است. کاربست فناوری در یادگیری و یاددهی در سطوح مختلف صورت می پذیرد. در آینده کسانی موفق خواهند بود که یاد بگیرند، چگونه یاد بگیرند. روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات به عبارت دقیق تر فناوری های دانش کاربست آنها در فضاهای یادگیری را اجتناب ناپذیر نموده است. ادامه ..

آمار بازدید

امروز100
دیروز225
این هفته738
این ماه3774
مجموع103517

7
آنلاین
سه شنبه, 27 آذر 1397 11:39
توسعه یافته توسط مارال وب