ارزش و زنجیره ارزش

برای نظر دادن اولین باش!
20 دی
ارزش و زنجیره ارزش

- ارزش

همه ما به دفعات این واژه را به کار برده ایم ولى در اکثر مواقع قادر به ارائه تعریف مدونى از آن نیســتیم. علت این امر آن است که در بســترها و موقعیتهاى مختلف، این کلمه معانى متفاوتى به خود میگیرد. فرهنگ هاى لغات، ارزش را یک تعادل عادلانه ،قدر و اندازه، میزان اثرگذار، درجه خوبى و ... تعریف میکنند. از آنجایى که ارزش در مفاهیم حســى نیز به کار میرود؛ لذا معانى مانند مدل، شــکل، خصوصیات ظاهرى و اندازه را دربرمیگیرد(تقــى زاده ،42،1381). ارزش، با توجه بــه ماهیت آن، از یکطرف یک کیفیت ذهنى مانند ظاهر، شــکل، سبک و ... است که توســط احساســات تعیین میگردد و از سوى دیگر یک کیفیت واقعى اســت مانند عمر، قابلیت اطمینان، سبک وزنى و ... که به راحتى قابل تعریف نمى باشــد. در خصوص کالاهاى مادى، یک کالا از نظر تفاوت در قیمت و ارزش واقعى (که چیزى اســت در درون وى و وابســته به عقاید فرد) مورد مقایسه قرار میگیرد و در اصل تفــاوت میان ارزش نقــدى کالا و قیمتى که فرد براى آن میپردازد، ارزشــى اســت که فرد بر کالا می گذارد (شقاقى و نقشــینه ،49،1388). در امور غیرمادى نیز، ارزش ها بواسطه مقایسه در ذهن تبلور مى یابند ولى این ارزش ها، ارزش های ذاتی دورنی اند (354 ,2002 ,Rowley).

- زنجیره ارزش

بســیاري از صاحبنظــران و محققــانِ مباحــث مدیریت و برنامه ریــزي اســتراتژیک معتقدند که به منظــور انتخاب یک اســتراتژي رقابتی، دو موضوع کلیدي بایســتی مــورد تجزیه و تحلیل قرار بگیرد .

  • تجزیه و تحلیل صنعتی که شــرکت در آن رقابت می کند .یا بــه عبارت دیگر، جذابیت صنعتی که شــرکت در آن فعالیت می کند. جذابیت یک صنعت، براســاس دورنماي ســودآوري بلندمدت مورد سنجش قرار میگیرد .
  • تجزیــه و تحلیــل مجموعه عواملی کــه موقعیت رقابتی شــرکت را به منظور دســتیابی به مزیت رقابتی ماندگار، تحت تأثیر قرار میدهند. این مجموعه عوامل، تحت عنوان فاکتورهاي درون سازمانی معرفی مى شوند .

 

مبحث اول، اشــاره به عوامل برون ســازمانی دارد. این عوامل براســاس مدل نیروهــاي پنجگانه تأثیرگذار بــر رقابت در یک صنعت، که اولین بار توســط مایکل پورتر در سال 1998 معرفی شد، تعیین مى شود .

مبحث دوم، به عوامل درون سازمانی اشاره دارد و همانگونه که قبلاً بیان شد، کسب مزیت رقابتی از طریق عوامل درون سازمانی را دنبال می کند. این موضوع ارتباط مســتقیم با مفهوم "زنجیره ارزش"  دارد (62  ,1996  ,Hax and Majluf).  شناســایى صحیح نقاط قوت و ضعف کلیدى ســازمان، مستلزم بکارگیرى یک رویکرد تفکیک کننده اســت. چرا که در این صورت، اجزاى تفکیک شده ســازمان با سهولت و دقت بیشــترى مورد بررسى قرار خواهد گرفت. رویکرد زنجیره ارزش نیز توسط مایکل پورتر در کتابــى تحت عنوان مزیت هاى رقابتــى مطرح گردید و مدل زنجیره ارزش نیز، اولین بار توسط مایکل پورتر ارایه شد. در این رویکرد، سلســله فعالیتهایى که هر سازمان براى ارائه محصول خود به مشــتریانش انجام میدهد، به صورت سیستماتیک مورد بررســى قرار می گیرد. به عبــارت دیگر، کل ســازمان به مثابه مجموعه اى از فعالیت ها در نظر گرفته شــده و بررســى عوامل داخلى ســازمان، باید با دید فعالیتى انجام شــود. مجموعه اى از فعالیت هاى ســازمان که در فرآیند تولید محصول ســبب ایجاد ارزش افزوده مى شوند، زنجیره ارزش نامیده مى شوند (Hunger  , ,and Wheelen,2001). بر اساس این رویکرد، هر سازمان را مى توان به صورت مجموعه اى از فعالیت هاى ارزش آفرین در نظر گرفت که به طراحى، تولید، فروش، بازاریابى، تحویل و پشتیبانى محصول خود می پردازد. این فعالیتها را مى توان در ســطح هر واحد کســب و کار سازمان، به 9 گروه اساسى دسته بندى نمود .

در هر طبقه از این فعالیت ها، ســازمان تعدادى فعالیت مشخص را به انجام می رساند که ممکن است نشاندهنده ضعف یا قوت کلیدى سازمان باشــد (127 ,2003 ,Dess and Lumpkin).پورتر معتقد اســت در رویکرد زنجیره ارزش، مدیران سازمان ازطریق بررســى سیستماتیک این فعالیت هاى مشخص، می توانند ضعف ها و قوت هاى بالقوه سازمان را با معیار میزان ارزش خالص شناسایى شده ناشى از هر فعالیت براى ارزیابى دقیق تر، شناسایى

نمایند. در این رویکرد، فعالیت هاى سازمان به دو طبقه کلى زیر تقسیم مى شوند:

فعالیتهاى اصلى (اساسى): شامل فعالیتهایى است که در فرآیند فیزیکى تولید محصولات یا خدمات، تحویل، فروش و خدمات پس از فروش ســازمان نقش دارند. این فعالیت ها شامل خدمات، بازاریابى و فروش، آماده ها (لجستیک)ى ورودى، تولید و عملیات و آماده ها (لجستیک)ى خروجى مى باشد .

آماده ها (لجستیک)ى داخلى یا تدارکات داخلى: شامل کلیه فعالیت هاى مربوط به ورودى ســازمان اســت. مانند دریافت ،انبــاردارى، نگهدارى و حمل و نقل مواد اولیه، کنترل موجودى و ...

آماده ها (لجســتیک)ى خروجى یا تدارکات خارجى: شامل کلیــه فعالیت هــاى مربوط به خروجى ســازمان اســت. مانند حمــل و نقل محصولات، توزیــع و تحویل محصولات، پردازش سفارشات و ...

عملیات تولیدى: شــامل کلیه فعالیت هاى مربوط به فرآیند تبدیل ورودى ســازمان به محصولات اســت. مانند تراشــیدن ،بسته بندى، نگهدارى تجهیزات، آزمایش، چاپ و ...

بازاریابى و فروش: شــامل کلیه فعالیتهــاى مربوط به بازار اســت. قیمت گذارى، توســعه بازار، توســعه محصول، تبلیغات ،ترفیعات فروش، شرکت در مناقص هها و مزایده ها، مدیریت کانال توزیع و ...

خدمات: شــامل کلیه فعالیتهاى پس از فروش است. مانند نصب، تعویض، تأمین قطعات و ...

فعالیت هاى پشتیبان: شامل فعالیتهایى است که زیربناى لازم بــراى ادامه حیات فعالیت هاى اساســى را فراهم مى نماید .فعالیت هــاى پشــتیبان زنجیره ارزش شــامل زیرســاخت هاى ســازمان، مدیریت منابع انسانى، تکنولوژى و تأمین و تهیه مواد و امکانات مورد نیاز فعالیت هاى اصلى است (پیرس و رابینسون ،1389، 138).

توســعه تکنولوژى: فعالیت هاى مربوط بــه بهبود روش هاى انجام سایر فعالیت هاى زنجیره ارزش است. فعالیتهایى از قبیل بهبــود روش هاى طراحى، تولید، انباردارى و توزیع محصولات از جمله فعالیت هاى توسعه تکنولوژى محسوب می گردد.

مدیریت منابع انســانى: شامل کلیه فعالیتهایى است که در ارتباط با منابع انســانى سازمان انجام مى شود. مانند فعالیت هاى کارمندیابى، آموزش، ارزیابى عملکرد، پاداش، تنبیه، ترفیع و ...

زیرساخت هاى ســازمان: شــامل کلیه فعالیتهاى ضرورى است که ارتباط مستقیمى با فعالیتهاى مشخص اصلى ندارند و بیشتر به امور زیربنایى سازمان مربوط مى شوند. مانند مدیریت ،حسابدارى، امور مالى، برنامه ریزى استراتژیک، سیستم اطلاعات مدیریت و...

تدارکات: شــامل کلیه تلاشهاى ســتادى است که در جهت فراهم کردن مواد و ملزومات تولیدى (نظیر مواد خام، اقلام مصرفى تولید، ماشی نآلات، تجهیزات و ...) و اجرایى صورت می گیرد.

بررســى سیســتماتیک فعالیت هاى ارزش آفرین سازمان، به درك بهتر مدیران از نقاط ضعف و قوت سازمان کمک مى نماید .پورتر معتقد اســت تفاوت موجود میان زنجیره ارزش رقباى یک صنعت، عامل اساســى در مزیت رقابتى است (,1998 ,Porter 67). زنجیره ارزش هر خط محصول، بر حسب فعالیت هاى متنوع درگیر در تولید آن کالا یا خدمت بررسى مى شود. حال این سوال مطرح مى شود که کدام یک از فعالیت ها مى تواند به عنوان نقطه قوت یا ضعف در نظر گرفته شوند؟

روابطى که درون زنجیره ارزش هر خط محصول باید بررسى شــود عبارتند از: پیوندهاى بین روشــى که یک فعالیت ارزشى مثل بازاریابى با هزینه عملکرد فعالیت دیگر مانند کنترل کیفیت در نظــر گرفته می شود (31 ,2010 ,Allio and Randall). و هم افزایى بالقــوه میان خطوط محصولات مختلف و یا واحدهاى کســب و کار مختلف مورد بررســى قرار گیرند. هر جزء زنجیره ارزش ماننــد تبلیغات یا تولید، به طــور ذاتى داراى صرفه جویى ناشــى از مقیــاس می باشد، کــه از آن طریــق، فعالیت ها در پایین ترین هزینۀ سرانه ممکن هدایت مى شوند. اگر یک محصول خاص در ســطحى تولید نشود که بتواند به صرفه جویى ناشى از مقیاس برســد، محصول دیگر مى تواند براى تسهیم کانال توزیع مشابه مورد استفاده قرار گیرد و هر دو از یک کانال توزیع مشابه اســتفاده کنند. این روش، راهى جهت رســیدن به صرفه جویى ناشــى از حوزه اســت. براى مثال هزینۀ تولید مشترك چندین محصــول مى تواند از هزینه هاى تولید جداگانه آنها کمتر باشــد و یــا اینکه اگر از یــک کانال توزیع بــراى پخش چند محصول استفاده شود، هزینه هاى توزیع کاهش مى یابد (خداداد حسینى و عزیزى ،86،1389).

 

 

منابع:

  • پیرس و رابینســون( 1389)، برنامه ریزى و مدیریت اســتراتژیک، ترجمۀ سهراب خلیلى شورینى، چاپ دوم، انتشارات یادواره کتاب ، تهران.
  • تقى زاده، على( 1381)، نظام مهندســى ارزش، نشریه روش، شماره 75، صص 40-51.
  • Rowley, J (2002), Information Marketing in Digital World, Library High Tech, Vol. 20, Issue.3, PP 352-358.
  • Hax, D.C and Majluf, N (1996), The Strategy Concept and Process, Prentice Hall, United States.
  • Hunger, D.J and Wheelen, T.L (2001), Strategic Management, Addison-Wesley Publishing Company,United States
  • Dess, G and Lumpkin, G. T (2003), Strategic Management: Creating competitive advantages, Mc Graw-Hill, United States.
  • Porter, M. E (1998), Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance,The Free Press publishing Company, United States.
  • Allio, R.J and Randall, R.M (2010), Kiechel’s history of corporate strategy, Journal of Strategy & Leadership, Vol. 38, Is  sue 3, pp 29 – 34 Bloore, P(2009), Re-defining the Independent Film Value Chain, Discussion document, UK Film Council.

 

 

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تهران ، خ کارگر شمالی ، کوچه اشراقی ، خیابان هئیت ، ساختمان گرد آفرید، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس تهران، پ 15 شماره تماس : 02166582371

درباره ما

امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات در امر یادگیری و یاد دهی یکی از ضرورت های انکارناپذیر است. کاربست فناوری در یادگیری و یاددهی در سطوح مختلف صورت می پذیرد. در آینده کسانی موفق خواهند بود که یاد بگیرند، چگونه یاد بگیرند. روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات به عبارت دقیق تر فناوری های دانش کاربست آنها در فضاهای یادگیری را اجتناب ناپذیر نموده است. ادامه ..

آمار بازدید

امروز20
دیروز149
این هفته435
این ماه4192
مجموع120508

5
آنلاین
سه شنبه, 06 فروردين 1398 03:52
توسعه یافته توسط مارال وب