تفکر استراتژیک چیست؟ و چه کارکردی دارد؟

14 شهریور
تفکر استراتژیک چیست؟  و چه کارکردی دارد؟

تفکر استراتژیک 

واژه تفكر استراتژيك در سالهاي اخير چندان وسيع و عمـومي در ادبيـات اسـتراتژيك مـورد استفاده قرار گرفته است كه گويي معناي خود را از دست داده است . بيشتر كـساني كـه از آن استفاده مي‌نمايند نمي‌توانند آن را تعريف كنند. اين واژه بيـشتر مفهـوم تفكركـردن در مـورد استراتژي، را بجاي نوعي تفكر در استراتژي كه داراي مشخصاتي خاص است، به خـود گرفتـه است. ولي اين تعاريف عام از تفكر استراتژيك منظور كساني كـه ايـن واژه را بيـان نمـوده انـد نبوده است(121,1988,Liedtka).

 بيش از يك دهه پيش مينتزبرگ عنوان نمودكه واژه برنامه‌ريزي استراتژيك داراي نوعي ابهام مي‌باشد و نيازمند ايجاد دركي مشترك از اين واژه مي‌باشيم. امروزه نه تنها محققان مختلف از آن واژه به صور مختلـف اسـتفاده مـي‌نماينـد بلكـه بـا معرفـي واژه تفكراسـتراتژيك موضـوع پيچيده‌تر نيز شده است(481,1998,Heracleous) . ريشه‌هاي تفكر استراتژيك (تحليل سيستماتيك موقعيت جاري سازمان و فرموله نمودن مسير آتي آن) از اوايل قرن بيستم، مورد توجه بـوده اسـت. زمـان شـكوفايي تفكراسـتراتژيك بـين سال‌هاي 1960 و 1990 زماني كه اغلب تكنيـك‌هـاي اساسـي مـديريت اسـتراتژيك توسـعه يافته‌اند، بوده است. 10 ايده اصلي بزرگ شامل برنامه‌ريزي بلندمـدت و تحليـل اسـتراتژيك و كيفيـت و برنامـه‌ريـزي، سـناريو و مـدلهـاي تخـصيص منـابع، فرهنـگ سـازماني، رهبـري، اندازه‍گيري و همرديفي استراتژيك سنگ‍‌بناي شكل‌گيري تفكر استراتژيك بوده‌اند. اين ايده‌ها ابزارهايي قابل اطمينان بوده‌اند ولي با در نظرگرفتن تغييرات سريع و رقابت جهاني حـاكم بـر ما تفكراستراتژيك خلاق، مزيت رقابتي جديد مديران و منبع نهايي ايجـاد تمـايز سـازمان هـا شده است.(Allio,2006,4)

«تعریف» ابزاري براي معرفی مفاهیم و رویکردهاست، ولی معرفی«تفکر استراتژیک » از طریق تعریف آن، کاري کم ثمر است. علت این امر، پیچیدگی مفهومی این رویکرد است. تعاریف متعددي که براي تفکر استراتژیک ارائه شده‌اند، هر یک به جنبه‌هایی از این رویکرد توجه داشته‌اند، هرچند هیچ یک تمامی ابعاد را در بر ندارند. در حالی که تفکر استراتژیک در عمل با فرآیندهاي به هم پیوسته و مستمر ارتباط تنگاتنگی دارد. به همین دلیل گاهی باید تفکر برکنش مقدم باشد و آن را هدایت نماید. در مواقع دیگر، در حین تغییرات غیر منتظره در محیط یا دقیقاً بعد از وقوع تغییرات غیر قابل انتظار، کنش باید تفکر را دربر گیرد. در چنین شرایطی بهتر است به جاي تعاریف، به ماهیت، ویژگی‌ها و کارکردهاي تفکر استراتژیک پرداخته شود و تلاش شود تا نماي صحیحی از این رویکرد تصویر گردد.          

 

ماهیت تفکر استراتژیک نشانگر فهیم و بصیر شدن است . این بصیرت کمک می‌کند تا در شرایط پیچیده کسب و کار : 

  • واقعیت‌هاي بازار و قواعد آن به درستی شناخته شود.
  •  ویژگی‌های جدید بازار زودتر از دیگران کشف گردد.
  •  جهش‌هاي (ناپیوستگی‌هاي)کسب و کار درك شود.
  •  براي پاسخگویی به این شرایط، راهکارهاي بدیع و ارزش‌آفرین خلق شود.

تفکر استراتژیک، فرایندي خلاقانه و واگرا است و با چشم‌انداز و دورنمـاي طراحـی راهبـران سازمان مرتبط است.

" آبراهام " تفکر استراتژیک را شناسایی استراتژي‌هاي قابل اطمینان مدل‌هـاي کسـب و کاري میداند که به خلق ارزش براي مشتري منجر شوند. او معتقد است جسـتجو بـراي یـافتن گزینه‌هاي استراتژیک مناسب . "گرتس" نقش تفکر استراتژیک را تلاش براي نوآوري و تجسـم آینده‌اي جدید و بسیار متفـاوت بـراي سـازمان مـی‌دانـد کـه ممکـن اسـت بـه تعریـف مجـدد استراتژي‌هاي اصلی و یا حتی صنعتی که شرکت در آن فعالیت مـی‌کنـد، بینجامـد . تفکر استراتژیک را پیامد خودورزي، سازوکارهاي ذهن و معماري تـدبیر مـی‌دانـد کـه جلوه حرکت آفرینی آن، پس از تعبیرگري روح و دل مدیران نمایان می‌شود .

تفکر استراتژیک فرآیندی مداوم است که هدف آن، رفع ابهام و معنـا بخشـیدن بـه تحـولات محیط پیچیده است. این فرآیند، تجزیه و تحلیل موقعیت، و ترکیب خلاقانه نتایج تحلیل در قالب یک برنامه استراتژیک موفقیت‌آمیز را در بر می‌گیرد.

کارکرد تفکر استراتژیک

کارکرد اصلی تفکر اندیشه‌گرایی استراتژیک، خلق چشم‌انداز است. چشم‌نداز، سمت و سوي مطلوب براي حرکت سازمان را مشخص می‌کند . استراتژي در راستاي چشم‌انداز شکل می‌گیرد و سازمان را به سوي آن به حرکت در مـی‌آورد. چشـم انـداز از تعامـل عوامل مؤثر در کسب‌وکار و چگونگی پاسخگویی به آنها شکل می‌گیرد و همچنین به صورت یک آرمان مشترك، سازمان را یکپارچه و هم‌انگیزه می‌سازد. حاصل ،کار خلق بالاترین ارزش براي مشتري، مزیت رقابتی براي سازمان و تمایز از رقباست .

 

خصوصیات یک متفکر استراتژیک

این خصیصه‌ها در چهار زمینه زیر معرفی می‌شود: 

 آینده‌نگر بودن: یکی از روش‌هاي مؤثر براي آینده‌نگری برنامه‌ریزي دقیق می‌باشد که احتیاج به امکانات، آموزش‌ و نیل به یادگیري دارد. این روش به مدیران کمک می‌کند تا طرز فکر خود را مستقیماً تغییر دهند.

همفکري: همفکري عبارتست از به شراکت گذاشتن تجربیات و محصولات - چه با مشتري و چه با شرکت‌های دیگر- یک شرکت و خط تولید آن هیچگاه نباید از فکر کردن بایستد، همواره باید پویا و زنده و در حال طراحی طرح‌هاي جدید براي محصولات جدید باشد.

 موفق بودن به شیوه متفاوت: متفاوت بازي کردن، یکی از نکات مهم براي موفقیت شرکت‌هاست. اگر رقبا براي بدست آوردن سود، یک روند یا یک پروژه را طی کنند، شرکت باید از یک محصول جدید و یا یک آگهی تبلیغاتی متفاوت و مؤثر نتیجه بگیرد.

 یافتن فرصت‌هاي جدید: بسیاري از پیشنهادها برای محصولات جدید با سؤال درباره جزئیات اطلاعات و یا احتیاجات جدید مشتري‌ها شکل می‌گیرد. افزایش حمایت مورد نیاز در هر مرحله از پیشرفت، مثل تخصیص وقت بیشتر در پروژه‌هاي شغلی جدید براي به راه انداختن خط تولید جدید، مؤثر می‌باشد.

 

بـون(Bonn,2001,64) وجـود سـه ويژگـي بـراي تحقـق تفكراسـتراتژيك را الزامـي مـي‌شـمارد كـه عبارتنـداز:

  • درك جامع از سازمان و محيط آن به همراه يادآوري ارتباطات و پيچيدگي زيرساختارها و روابط
  • خلاقيت، ايده‌هاي جديد و بكاربستن مجدد ايده‌هاي قديمي
  • چشم‌اندازي براي آينده سازمان

 ليــدتكا(Liedtka,1988,123) عــلاوه بــر مــوارد اشــاره شــده از طــرف بــون، نكــات زيــر را نيــز بــه آنهــا افزود:

  • داشتن يك جهت حركت كه لزوماً منطبق بر منابع موجود و يا فرصت‌هاي جاري نمي‌باشد
  • فكر كردن در طول زمان، نگاه به آينده با در نظر گرفتن گذشته و حال و ارتباط آنها 
  • فرضيه‌گرايي با پرسيدن سوال چه ميشـود اگـر؟ كـه نـوعي فعاليـت شـهودي- تحليلـي مي‌باشد.

 

 

 

منبع:

  • پورصادق، ناصر؛ یزدانی، بهرنگ. "تأثیر قابلیت تفکر استراتژیک مدیران ارشد بر موفقیت شرکتهاي کوچک و متوسط".مطالعات مدیریت راهبردی. شماره 7. پاییز 1390.
  • فرهنگی، علی اکبر؛ دهقان نیری، محمود. "عوامل موثر بر تفکر استراتژیک". مجله مدیریت و بازاریابی. شماره 9. پاییز و زمستان 1389.

Abraham, Stan (2005),«Stretching strategic thinking» , Strategy & Leadership, Vol. 33 No. 5 , pp. 5-12

Allio ,Robert J. (2006), «Strategic thinking: the ten big ideas», Strategy & Leadership, Vol. 34 No. 4, pp. 4-13

Bonn, I. (2001),« Developing strategic thinking as a core competency», Management Decision, Vol. 39 No.9,pp.63-70.

 

Liedtka, Jenea M.(1988),« Strategic Thinking: Can it be Taught? »,Long range planning,Vol.31, No.1, pp.120-129.

Mintzberg, Henry(1994),«The Fall and Rise of strategic planning», Harvard Business Review, Jan-Feb, pp.107-114.

تهران ، خ کارگر شمالی ، کوچه اشراقی ، خیابان هئیت ، ساختمان گرد آفرید، پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس تهران، پ 15 شماره تماس : 02166582371

درباره ما

امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات در امر یادگیری و یاد دهی یکی از ضرورت های انکارناپذیر است. کاربست فناوری در یادگیری و یاددهی در سطوح مختلف صورت می پذیرد. در آینده کسانی موفق خواهند بود که یاد بگیرند، چگونه یاد بگیرند. روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات به عبارت دقیق تر فناوری های دانش کاربست آنها در فضاهای یادگیری را اجتناب ناپذیر نموده است. ادامه ..

آمار بازدید

امروز72
دیروز480
این هفته1925
این ماه6301
مجموع148927

24
آنلاین
چهارشنبه, 29 خرداد 1398 04:54
توسعه یافته توسط مارال وب